ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ – ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ – ΠΑΤΡΑ

Το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών καταπιάνεται με την προαγωγή της γνώσης πάνω στο αντικείμενο της δομοστατικής και της υδραυλικής μηχανικής, της γεωτεχνικής μηχανικής, των συγκοινωνιακών υποδομών και της περιβαλλοντικής προστασίας. Σκοπός των τμημάτων είναι να προετοιμάσουν μηχανικούς που θα καταπιάνονται με έργα όπως: δομικά έργα, έργα οδοποιίας, συστήματα κυκλοφορίας & μεταφορών, γέφυρες, σήραγγες, εγκαταστάσεις καθαρισμού λυμάτων, υδρεύσεις, αρδεύσεις, σταγγίσεις, αποχετεύσεις, λιμενικά έργα, αντιπλημμυρικά έργα, κλπ.

Παρακάτω παρουσιάζουμε τους τομείς των τμημάτων και ενδεικτικά κάποια θεμελιώδη μαθήματα που αποτελούν τον κορμό του προγράμματος σπουδών.
Πολιτικών Μηχανικών Ε.Μ.Π.:
1. Μαθηματικός (Εργαστήρια: 1. Οπλισμένου Σκυροδέματος, 2. Μεταλλικών Κατασκευών, 3. Αναλυτικής Τεχνολογίας, 4. Στατικής και Αντοχών Υλικών, 5. Εδαφομηχανικής). 2. Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής (Εργαστήρια: 1. Ασφάλτου, 2. Οδοποιίας, 3. Κυκλοφοριακής Τεχνικής). 3. Γεωτεχνικής (Εργαστήρια: 1. Εδαφομηχανικής και 2. Θεμελιώσεων). Στο τμήμα λειτουργεί και το εργαστήριο Ψηφιακής Τεχνολογίας για τεχνικά έργα.
Πολιτικών Μηχανικών Α.Π.Θ.:
1. Επιστήμη και Τεχνολογία των Κατασκευών (Εργαστήρια: Μηχανικής και Τεχνολογίας των Κατασκευών, Οικοδομικής, Σκυροδέματος και Κτιρίου, Δομικών Υλικών, Μεταλλικών Κατασκευών, Πειραματικής Αντοχής Υλικών και Φθοράς Τσιμέντου και Κεραμικών Υλικών). 2. Συγκοινωνιακών Έργων και Μεταφορών (Εργαστήρια: 1. Οδοποιίας, Οδικής Ασφάλειας και Οδικής Σήμανσης, 2. Συγκοινωνιακής Τεχνικής και Σχεδιασμού–Οργάνωσης του Χώρου). 3. Υδραυλικής και Γεωτεχνικής (Εργαστήρια: 1. Υδραυλικής και Υδραυλικών Έργων, 2. Υδρολογίας και Υδατικών Πόρων, 3. Εδαφομηχανικής και Θεμελιώσεων).
Πολιτικών Μηχανικών Δ.Π.Θ.:
1. Δομικών Κατασκευών (Εργαστήρια: 1. Οπλισμένου Σκυροδέματος, 2. Μεταλλικών Κατασκευών, 3. Στατικής και Αντοχών Υλικών, 4. Θεμελιώσεων και Εδαφομηχανικής). 2. Τεχνολογίας και Κατασκευών Οπλισμένου Σκυροδέματος και 3. Αντοχής Υλικών και Μικρομηχανικής). 3. Μεταφορών, Συγκοινωνιακών Υποδομών και Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (Εργαστήρια: 1. Κυκλοφορίας, Μεταφορών και Διαχείρισης Εφοδιαστικής Αλυσίδας, 2. Οδοποιίας και 3. Λειτουργίας και Διαχείρισης Συγκοινωνιακών Υποδομών) και 4. Υδραυλικής και Περιβαλλοντικής Μηχανικής (Εργαστήρια: 1. Υδρομηχανικής, καθώς και Περιβαλλοντικής Τεχνικής και 2. Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων).
Πολιτικών Μηχανικών ΠΑ.Δ.Α.:
Τομείς: 1. Δομοστατικός Μηχανικής, 2. Υδραυλικής Μηχανικής και Γεωτεχνικής Μηχανικής και 3. Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Διαχείρισης Έργων. Στο τμήμα λειτουργούν επίσης τα ερευνητικά εργαστήρια: 1. Εφαρμοσμένης Μηχανικής, 2. Κατασκευών Πολιτικών Μηχανικών, 3. Μηχανικής και Κατασκευών Κτιριακού και Γεωπεριβαλλοντικού Τομέα, 4. Διαχείρισης Ποιότητας Περιβάλλοντος.
Πολιτικών Μηχανικών ΔΙ.ΠΑ.Ε.:
1. Διοίκησης Τεχνικών Έργων, 2. Γεωτεχνικών Έργων, 3. Συγκοινωνιακών Υποδομών, 4. Υδραυλικών Έργων, 5. Δομοστατικής και 6. Δομικής Μηχανικής. Στο τμήμα λειτουργούν τα εργαστήρια: 1. Εδαφομηχανικής και Θεμελιώσεων, 2. Συγκοινωνιακής Τεχνικής, 3. Υδραυλικών Έργων, 4. Τεχνολογίας και Αντοχής Υλικών, 5. Στατικής και Ανάλυσης Κατασκευών, 6. Αρχιτεκτονικής Μορφολογίας και Σχεδιασμού Τοπίου.
Πολιτικών Μηχανικών Παν. Πελοποννήσου.

Στα τμήματα προσφέρονται τα ακόλουθα μεταπτυχιακά ακαδημαϊκά προγράμματα:
Πολιτικών Μηχανικών Ε.Μ.Π.:
1. Δομοστατικός Σχεδιασμός και Ανάλυση Κατασκευών. (Διατμηματικό). 2. Επιστήμη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων. (Διατμηματικό). 3. Επιστήμη Έργου Υποδομής και Κατασκευών (Διατμηματικό).
Πολιτικών Μηχανικών Α.Π.Θ.:
1. Αειφόρος Σχεδιασμός Τεχνικών Έργων έναντι σεισμών και κλιματικής αλλαγής. 2. Τεχνολογία και Διαχείριση Βιώσιμου Περιβάλλοντος. 3. Προστασία, Συντήρηση και Αποκατάσταση Μνημείων Πολιτισμού (διατμηματικό με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων). 4. Διοίκηση και Οργάνωση Τεχνικών Έργων. 5. Διαχείριση Υποδομών (Μεταφορών, Ενέργειας και Περιβάλλοντος).
Πολιτικών Μηχανικών Παν. Πατρών:
1. Σχεδιασμός και Κατασκευή, Βιώσιμες και Έξυπνες Υποδομές. 2. Υποδομές Μεταφορών και Βιώσιμη Κινητικότητα. 3. Οργάνωση και Διοίκηση Κατασκευών. 4. Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών. 5. Διαχείριση Υδατικών Πόρων. 6. Τεχνολογίες Πληροφορικής για τα Τεχνικά Έργα.
Πολιτικών Μηχανικών Δ.Π.Θ.:
1. Υδραυλική Μηχανική και Περιβάλλον. 2. Εφαρμοσμένα Μαθηματικά (Διατμηματικό). 3. Διαχείριση Υδρομετεωρολογικών Καταστροφών.
Πολιτικών Μηχανικών Παν. Θεσσαλίας:
1. Διαχείριση Έργων Συγκοινωνιακός και Χωρικός Σχεδιασμός (Διατμηματικό). 2. Πρόληψη, Διαχείριση και Αποκατάσταση Επιπτώσεων των Φυσικών Καταστροφών και της Κλιματικής Αλλαγής στο Δομημένο Περιβάλλον. 3. Βιώσιμη Διαχείριση Περιβαλλοντικών Αλλαγών και Κυκλική Οικονομία (Διατμηματικό).
Πολιτικών Μηχανικών ΠΑ.Δ.Α.:
1. Εφαρμοσμένες Πολιτικές και Τεχνικές Προστασίας Περιβάλλοντος. 2. Αρχιτεκτονική και Δομοστατική Αποκατάσταση Ιστορικών Κτιρίων και Συνόλων.
Πολιτικών Μηχανικών ΔΙ.ΠΑ.Ε.:
1. Διαχείριση Τεχνικών Έργων, 2. Συγκοινωνιακές Υποδομές, 3. Γεωτεχνική Μηχανική, 4. Υδραυλική Μηχανική και 5. Δομοστατική – Δομική Μηχανική. Στο ίδιο Ίδρυμα λειτουργεί επίσης πρόγραμμα στις Τεχνολογίες Γεωπληροφορικής και στην Αρχιτεκτονική Τοπίου.
Πολιτικών Μηχανικών Παν. Πελοποννήσου.

Τα επαγγελματικά δικαιώματα των πολιτικών μηχανικών ορίζονται από τον Ν. 4663/1930 (Φ.Ε.Κ. 149Α), καθώς και στο πρόσφατο προεδρικό διάταγμα Υπ’ Αριθ. 99, ΦΕΚ Αρ. Φύλλου 187, Τεύχος Α’, 5-11-2018. Οι πτυχιούχοι των τμημάτων Ε.Μ.Π., Α.Π.Θ., Παν. Πατρών, Δ.Π.Θ. (Ξάνθη), Παν. Θεσσαλίας (Βόλος) και ΠΑ.Δ.Α. εγγράφονται στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (Τ.Ε.Ε.), από όπου και παίρνουν άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Προσοχή: Μέχρι τη στιγμή που προετοιμάστηκε το βιβλίο (Οκτώβριος 2025), τα Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.) και του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου υπάγονται προς το παρόν στις αντίστοιχες Σχολές Μηχανικών και όχι στις νεοϊδρυθείσες Πολυτεχνικές Σχολές. Ως εκ τούτου, οι πτυχιούχοι τους παίρνουν δεν διαθετούν ξεκάθαρο εγγραφής στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (Τ.Ε.Ε.). Συνιστάται στους ενδιαφερόμενους να συμβουλεύονται τα επίσημα έγγραφα των τμημάτων/ιδρυμάτων για τυχόν νεότερες εξελίξεις.
Ως πολιτικός μηχανικός, ο μηχανικός που καταπιάνεται με την εξέταση, το σχεδιασμό, τη σύνθεση, την κατασκευή, την τεκμηρίωση, την αποτίμηση, τη συντήρηση του δομημένου ή διαμορφωμένου περιβάλλοντος (καλύπτει ενδεικτικά πόλεις, οδούς, γέφυρες, εργοτάξια, κτίρια, σήραγγες, σιδηροδρόμους, εγκαταστάσεις επεξεργασίας ύδατος και λυμάτων/αποβλήτων, έργα ίδιας ιδιωτικής υποδομής και αποχέτευσης, ενεργειακές και υδροδοτικές εγκαταστάσεις, δίκτυα μεταφορών, αντιπλημμυρικά έργα, ορεινά δίκτυα, δεξαμενές, λιμενικές εγκαταστάσεις, φράγματα, κ.ά.).
Πιο συγκεκριμένα, οι πολιτικοί μηχανικοί μπορούν να αναλάβουν:
– Εκπόνηση Αρχιτεκτονικών Μελετών Κτιριακών Έργων.
– Εκπόνηση Αντισεισμικών Μελετών και Στατικών Μελετών.
– Εκπόνηση μελετών Δομικού Σχεδιασμού, λύσης αναδόμησης γνώσης, Αστικής ανάλυσης και Ολοκληρωμένης Αστικής Παρέμβασης.
– Εκπόνηση μελετών Αρχιτεκτονικής Τοπίου εκτός των μελετών φυτοτεχνικής διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου και πρασίνου.
– Εκπόνηση μελετών βιοκλιματικής ή περιβαλλοντικής αναβάθμισης κτιρίων και υπαίθριων χώρων, μελετών ενεργειακής αναβάθμισης και εξοικονόμησης ενέργειας.
– Εκπόνηση μελετών συντήρησης μνημείων, κτιριακών κελυφών και Ειδικών Χωρικών Σχεδίων και άλλων συναφών μελετών.
– Εκπόνηση Πολεοδομικών Σχεδίων Εφαρμογής. Συμπεριλαμβάνονται μελέτες ρυμοτομικών εφαρμογών, κύρωσης πράξεων εφαρμογής και ρυμοτομικών σχεδίων.
– Εκπόνηση μελετών Σχεδιασμού και διαχείρισης οικοσυστημάτων και τοπίου.
– Εκπόνηση μελετών Τοπογραφίας (Γεωδαιίας, Φωτογραμμετρίας, γεωχωρικών δεδομένων) και Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS).
– Εκπόνηση μελετών Υδραυλικών Έργων (εγγειοβελτιωτικών έργων, φραγμάτων, υδρεύσεων, αποχετεύσεων, καθώς και αποστραγγιστικών έργων).
– Εκπόνηση μελετών εγκαταστάσεων συλλογής, επεξεργασίας και παροχής νερού και λυμάτων.
– Εκπόνηση μελετών ενεργειακής απόδοσης, αναβάθμισης και εξοικονόμησης ενέργειας κτιριακού κελύφους.
– Ενεργειακοί έλεγχοι/επιθεωρήσεις.
– Εκπόνηση μελετών και ερευνών γεωθερμικών πεδίων.
– Εκπόνηση μελετών αποκατάστασης Ναυπηγείων.
– Εκπόνηση μελετών πλωτών τμημάτων των τεχνικών έργων.
– Ενδεικτικά παραδείγματα: πλατεές αστικών έργων, πεζοδρομήσεις, πλωτές προβλήτες ή κατασκευές εξειδικευμένων δομών για τη ναυσιπλοΐα, πάσσαλοι αγκυρώσεις, αντηρίδες, προεντεταμένα καλώδια, μεταλλικές κατασκευές αρθρώσεις, ειδικές εφαρμογές κ.ά.
– Εκπόνηση μελετών και ερευνών για λιμενικά και κτιριακά έργα, καθώς και γεωτεχνικές και αντισεισμικές μελέτες.
– Εκπόνηση μελετών αναπλάσεων και διαχείρισης αστικών χώρων (πεζόδρομοι, ποδηλατόδρομοι, χώροι πρασίνου, ρέματα, οδικά έργα, υπέργειες και υπόγειες διαβάσεις, κ.ά.).

• Τα τμήματα Πολιτικών Μηχανικών του Ε.Μ.Π., του Α.Π.Θ., του Παν. Πατρών, του Παν. Θεσσαλίας, του Δ.Π.Θ., του ΠΑ.Δ.Α., αλλά και του Παν. Πελοποννήσου αξιολογήθηκαν, καθώς και πιστοποιήθηκαν ως Προγράμματα Σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης.
• Βάσει τα ΦΕΚ για τα Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών του ΔΙ.ΠΑ.Ε. (ΦΕΚ 3467/Β/17.06.2024), ορίζεται ότι η επιτυχής ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου σπουδών οδηγεί στην απονομή ενιαίου και αδιάσπαστου τίτλου σπουδών μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master), στην ειδικότητα εκάστου τμήματος, επιπέδου 7 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.
• Βάσει το ΦΕΚ Αρ. Φύλλου 38, Τεύχος Α’, 2-3-2018, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής συστάθηκε το τμήμα Πολιτικών Μηχανικών. Το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής προέκυψε από τη συνένωση της κατεύθυνσης Πολιτικών Μηχανικών του Τμήματος Πολιτικών Μηχ.ΤΕ και Μηχ. Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής του ΤΕΙ Αθήνας και του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ του Α.Ε.Ι. Πειραιά Τ.Τ.
• Βάσει το ΦΕΚ Αρ. Φύλλου 70, Τεύχος Α’, 7-5-2019, Κεφάλαιο ΣΤ’, Άρθρο 36, ιδρύεται Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, με έδρα την Πάτρα. Η ακαδημαϊκή λειτουργία του τμήματος ξεκίνησε για τους φοιτητές εισακτέους του 2019-2020. Το τμήμα προέκυψε από τη μετονομασία του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. με έδρα την Πάτρα, του ΤΕΙ Πελοποννήσου.
• Ιδρύεται στο ΔΙ.ΠΑ.Ε. οι οποίοι έχουν επιλέξει είτε τον Τομέα Μηχανικών Μηχανικών είτε τον Τομέα Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού.
• Τα Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών Ε.Μ.Π., Α.Π.Θ., Παν. Πατρών, Παν. Θεσσαλίας (Βόλος), Δ.Π.Θ. (Ξάνθη) και ΠΑ.Δ.Α. εντάσσονται στον Κλάδο ΠΕ των μελετητών/εργοληπτών δημοσίων έργων με δικαιώματα σε όλες τις κατηγορίες μελετών και έργων των Πτυχίων Δημόσιων Έργων.
• Οι πτυχιούχοι των ανωτέρω τμημάτων έχουν πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα στην εκπόνηση μελετών και στην άσκηση επαγγέλματος Πολιτικού Μηχανικού, για διορισμό σε φορείς του Δημοσίου και του Ιδιωτικού τομέα.

1. Δομική Μηχανική, 2. Υδραυλική Μηχανική και Περιβάλλον, 3. Συγκοινωνιακή Τεχνική και Οδοποιία και 4. Γεωτεχνική Μηχανική. Στο τμήμα λειτουργούν τα ακόλουθα ερευνητικά εργαστήρια: 1. Μηχανικής των Υλικών, 2. Αναδεικνυόμενης Τεχνολογίας και Δομικών Ελέγχων, 3. Εδαφομηχανικής, 4. Οδοποιίας, 5. Οπλισμένου Σκυροδέματος, 6. Δομικών Υλικών, 7. Υδρολογίας και Υδραυλικής Μηχανικής και Περιβάλλοντος.
Ενδεικτικά, παραθέτουμε τα βασικά μαθήματα των τμημάτων σπουδών: Μαθηματικά, Πιθανοθεωρία, Γεωλογία Μηχανικού, Άλγεβρα, Φυσική, Ευστάθεια, Αντοχή Υλικών, Στατική, Δομοστατικός Σχεδιασμός, Οπλισμένο Σκυρόδεμα, Μεταλλικές Κατασκευές, Στοιχεία Τοπογραφίας, Στοιχεία Τεχνολογίας Υλικών, Οικοδομική, Γεωτεχνική, Υδραυλική, Υδρολογία, Ρευστομηχανική, Υδραυλικά Έργα, Λιμενικά Έργα, Αρχές Περιβαλλοντικής Μηχανικής, Συγκοινωνιολογία, Οδοποιία, Κυκλοφορία και Μεταφορές, Διαχείριση Έργων, Πληροφορική και Προγραμματισμός, Τεχνική Νομοθεσία και Δεοντολογία, κ.ά.