ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ – ΑΘΗΝΑ

Τα Τμήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας επιδιώκουν τη διαμόρφωση επιστημόνων με ικανότητα να διερευνούν και να ερμηνεύουν την ιστορία όλων των περιόδων. Στο πεδίο ενδιαφέροντός τους εντάσσονται η ιστορική πορεία των λαών, η μεθοδολογία και το περιεχόμενο της αρχαιολογίας, καθώς και τα πολιτιστικά κατάλοιπα του παρελθόντος. Ως εκ τούτου, οι απόφοιτοι μπορούν να προσεγγίζουν κριτικά την κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική δομή της κοινωνίας, να εμπλουτίζουν την ιστορική γνώση και να αντιμετωπίζουν με κριτικό πνεύμα τα ιστορικά και κοινωνικά φαινόμενα.

Στη συνέχεια καταγράφονται οι τομείς ή οι Κατευθύνσεις που διαθέτει το κάθε Τμήμα, μαζί με ορισμένα ενδεικτικά μαθήματα.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α.
Κατευθύνσεις: ● Ιστορίας ● Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης.
Εργαστήρια: ● Ιστορικής Έρευνας και Τεκμηρίωσης ● Βιβλιοθηκών και Πηγών Ιστορίας ● Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης (με εξειδικεύσεις) ● Πληροφορικής για την Ιστορία και την Αρχαιολογία.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.
Κατευθύνσεις: ● Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
Εργαστήρια: ● Ιστορικών Σπουδών και Τεκμηρίωσης ● Αρχαιολογίας ● Μουσειακών και Πολιτισμικών Σπουδών.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παν. Ιωαννίνων
Κατευθύνσεις: ● Αρχαίας και Μεσαιωνικής Ιστορίας ● Ιστορίας Νεότερων και Σύγχρονων Χρόνων ● Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ● Λαογραφίας.
Εργαστήρια: ● Βοηθητικών Επιστημών της Ιστορίας ● Διεπιστημονικής Αρχαιολογικής Έρευνας.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παν. Κρήτης
Κατευθύνσεις: ● Ιστορίας ● Αρχαιολογίας ● Ιστορίας της Τέχνης.
Εργαστήρια: ● Ιστορικής Έρευνας Νεότερων και Σύγχρονων Χρόνων ● Λαογραφίας ● Προφορικής Ιστορίας ● Πληροφορικής και Ψηφιακών Τεχνολογιών για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παν. Πατρών
Κατευθύνσεις: ● Ιστορίας ● Αρχαιολογίας.

Ενδεικτικά, ορισμένα από τα βασικά μαθήματα των παραπάνω Τμημάτων αποτυπώνονται ως εξής:
Μαθήματα Κορμού: Αρχαία Ελληνική Φιλολογία, Λατινική Φιλολογία, Βυζαντινή Φιλολογία, Νεοελληνική Φιλολογία, Παιδαγωγικά, Ιστορικές Σπουδές, Ψυχολογία, Γλωσσολογία, Λαογραφία, Παγκόσμια Ιστορία, Ιστορία του Βυζαντίου, Ιστορία Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας, Ιστορία των Πολιτισμών, Μεθοδολογία Ιστορικής Έρευνας, Θεωρία και Μέθοδοι της Αρχαιολογίας, Αρχαιολογία και Πολιτισμός, Αρχαιολογία Πεδίου, Εισαγωγή στις Νέες Τεχνολογίες.
Μαθήματα Ειδίκευσης Ιστορίας: Εισαγωγή στις Ιστορικές Σπουδές, Αρχαία Ιστορία, Βυζαντινή Ιστορία, Παγκόσμια Ιστορία, Ιστορία της Τέχνης, Ιστορία του Ρωμαϊκού Κράτους, Ιστορία Νέου Ελληνισμού, Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία, Μεθοδολογικά Προβλήματα Ιστορίας, Ιστορία Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Ιστορία Μεταπολεμικού Κόσμου, Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσεως κ.ά.
Μαθήματα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας: Οικονομική Ανθρωπολογία, Ανθρωπολογία, Φύλα και Προϊστορία, Ανθρωπολογία του Συμβολισμού, Χρόνος και Κοινωνική Οργάνωση, Οπτική Ανθρωπολογία, Ανθρωπολογικές Προσεγγίσεις στο Βαλκανικό και Βυζαντινό Κόσμο, Ειδικά ζητήματα στην Εθνοτική Έρευνα, Αστική Ανθρωπολογία, Φύλα και Μετανάστευση κ.ά.
Μαθήματα Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών: Αρχές και Μέθοδοι Επιμέλειας, Ανάδειξη και Αξιοποίηση Πολιτισμικών Αγαθών (Αειφορία, Επικοινωνία), Διοίκηση και Οργάνωση Πολιτισμικών Φορέων και Εκπαιδευτικών Δράσεων, Υλικός Πολιτισμός, Πολιτιστική Πολιτική, Μελέτες Κοινού Μουσείων και Αρχαιολογικών Χώρων, Διαχείριση Αρχαιολογικών Πληροφοριών και Πολιτισμικών Δεδομένων, Νέες Τεχνολογίες κ.ά.

Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών Ιονίου Παν.
Το Τμήμα δεν διαρθρώνεται σε κατευθύνσεις.
Εργαστήρια: ● Εκπαιδευτικής Καινοτομίας ● Ιστορικής Τεκμηρίωσης και Έρευνας Μεσογειακού Κόσμου ● Τεκμηρίωσης Σύγχρονης Ιστορίας ● Μελέτης του Αρχαίου Κόσμου ● Πολιτικής Φιλοσοφίας και Ψηφιακών Τεχνολογιών.

Ιστορίας-Αρχαιολογίας Παν. Πατρών
Κατευθύνσεις: ● Ιστορίας ● Αρχαιολογίας.

Για τα Τμήματα Ιστορίας-Αρχαιολογίας και τα συναφή, ενδεικτικά μαθήματα Κορμού περιλαμβάνονται στους ακόλουθους άξονες:
Ιστορία: Ιστορική Μεθοδολογία και Θεωρία, Ιστορία των Φύλων, Παγκόσμια Ιστορία, Ιστορία της Λογοτεχνίας, Ιστορία Πολιτικών Συστημάτων, Οικονομική και Κοινωνική Ιστορία, Ιστορία των Ιδεών, Ιστορία της Εκπαίδευσης, Δημογραφία και Ιστορικές Πηγές.
Αρχαιολογία: Προϊστορική Αρχαιολογία, Κλασική Αρχαιολογία, Ελληνιστική και Ρωμαϊκή Αρχαιολογία, Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Αρχαιολογία, Αρχαιολογία Ανατολικού Μεσογείου, Αρχαιολογία των Πόλεων, Αρχαιολογία Τοπίου, Επιγραφική, Νομισματική, Μουσειολογία.
Ιστορία της Τέχνης: Ιστορία Μεσαιωνικής και Νεότερης Τέχνης, Ιστορία της Βυζαντινής Τέχνης, Νεοελληνική Τέχνη, Ιστορία Αρχιτεκτονικής, Θεωρία της Τέχνης, Σύγχρονη Τέχνη, Ιστορία Φωτογραφίας και Κινηματογράφου.

Ιστορίας, Αρχαιολογίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Παν. Θεσσαλίας
Τομείς: ● Ιστορίας ● Αρχαιολογίας ● Κοινωνικής Ανθρωπολογίας ● Πληροφορικής.

Ιστορίας, Αρχαιολογίας & Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών Παν. Πελοποννήσου
Κατευθύνσεις: ● Ιστορίας και Αρχαιολογίας ● Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών.

Επισήμανση: Η ακριβής δομή των μαθημάτων, οι προσφερόμενες κατευθύνσεις και τα εργαστήρια διαφοροποιούνται από Τμήμα σε Τμήμα και αποτυπώνονται με ακρίβεια στους επίσημους οδηγούς σπουδών των ιστοτόπων τους.

Τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών που λειτουργούν στα Τμήματα παρουσιάζονται συνοπτικά παρακάτω:

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α.
● Αρχαιολογία και Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: από την Απαρχή Προϊστορίας έως την Ύστερη Αρχαιότητα, με ειδικεύσεις: α) Προϊστορική Αρχαιολογία, β) Κλασική Αρχαιολογία και γ) Αρχαία Ιστορία
● Βυζαντινός Κόσμος: Ιστορία και Αρχαιολογία, με ειδικεύσεις: α) Βυζαντινή Ιστορία και β) Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη
● Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία και Ιστορία της Τέχνης, με ειδικεύσεις: α) Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία, β) Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, γ) Ιστορία της Τέχνης
● Ιστορία και Θεωρία της Τέχνης
● Διδακτική της Ιστορίας και Ιστορία της Εκπαίδευσης.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.
● Αρχαιολογία, Ιστορία και Μουσειολογία, Πόλη και Αρχιτεκτονική, Πολιτισμική Διαχείριση (εξειδικευμένα προγράμματα, τα οποία προσφέρονται ανά κύκλο και έτος).

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παν. Ιωαννίνων
● Βυζαντινές Σπουδές, με ειδικότητες: α) Βυζαντινή Ιστορία και β) Βυζαντινή Αρχαιολογία
● Αρχαιολογία, με ειδικότητες: α) Προϊστορική Αρχαιολογία, β) Κλασική Αρχαιολογία και γ) Βυζαντινή Αρχαιολογία
● Νεότερος και Σύγχρονος Κόσμος: Ιστορία και Ιστορία της Τέχνης
● Λαογραφία και λαογραφία – ανθρωπολογία (Διατμηματικό)
● Θέματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
● Πτυχίο με κατευθύνσεις: α) Αρχαία Ιστορία και β) Αρχαιολογία της Τέχνης.

Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παν. Κρήτης
● Άξονες Μεσογειακός Κόσμος: Ιστορία και Αρχαιολογία, με ειδικεύσεις: α) Προϊστορική Αρχαιολογία, β) Αρχαία Ιστορία και γ) Βυζαντινή Ιστορία
● Βυζαντινός και Μεσαιωνικός Κόσμος, με ειδικεύσεις: α) Βυζαντινή Αρχαιολογία και Ιστορία και β) Ιστορία της Βυζαντινής Τέχνης
● Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία
● Ιστορία της Τέχνης
● Σύγχρονη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία.

Ιστορίας, Αρχαιολογίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Παν. Θεσσαλίας
● Σπουδές στην Κινητικότητα.

Ιστορίας, Αρχαιολογίας & Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών Παν. Πελοποννήσου
● Μάνατζμεντ και Τεχνολογίες στην Πολιτιστική Κληρονομιά (διατμηματικό)
● Cultural Heritage Materials and Technologies
● Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία: Νέες Θεωρίες και Προοπτικές, με ειδικεύσεις: α) Νεότερη Ιστορία και β) Σύγχρονη Ιστορία.

Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών Ιονίου Παν.
● Ιστορία και Τεκμηρίωση, με ειδικεύσεις: α) Αρχαίος Κόσμος – Διεπιστημονικές προσεγγίσεις, β) Βυζάντιο και Δυτικός Μεσαίωνας και γ) Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία
● Μεθοδολογία Κριτικής και Έκδοσης Ιστορικών και Αρχειακών Πηγών
● Ιστορική Έρευνα, Διδακτική και Νέες Τεχνολογίες (Διατμηματικό)
● Field Archaeology in Greece: Interdisciplinarity and Cutting Edge Technologies (Δι-εθνικό)
● Modern Greek History (διεθνές, στην Αγγλική Γλώσσα)
● Ιστορία της Τέχνης
● Ιστορική Δημογραφία και Ιστορία του Πληθυσμού με το Μεσογειακό Ινστιτούτο Κοινωνικών Επιστημών και Ανθρωπιστικών Σπουδών (ΜΙΚΕΠ).

Ιστορίας-Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Πατρών
● Σύγχρονες προσεγγίσεις στην Ιστορία και την Αρχαιολογία των πόλεων.

Πέρα από τα μεταπτυχιακά που οργανώνουν τα ίδια τα Τμήματα, οι απόφοιτοι έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν προγράμματα και άλλου τμήματος ή τομέα.

Η κύρια επαγγελματική απορρόφηση των αποφοίτων των Τμημάτων Ιστορίας και Αρχαιολογίας στρέφεται προς τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως καθηγητές φιλόλογοι, καθώς και προς τα επαγγέλματα του αρχαιολόγου και του ιστορικού. Υπάγονται στον Κλάδο Π.Ε. 02, Φιλολόγων. Παράλληλα, όσοι έχουν επιλέξει κατεύθυνση Ιστορίας ή Αρχαιολογίας εντάσσονται και στα ΠΕ Φιλολογικών Σπουδών, ενώ όσοι έχουν επιλέξει την Αρχαιολογία εντάσσονται επιπρόσθετα στα ΠΕ Αρχαιολόγων. Όσοι έχουν επιλέξει την κατεύθυνση Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης εντάσσονται σε αντικείμενα Αρχαιολογίας και στα ΠΕ Ιστορικών Τέχνης, ενώ για όσους έχουν επιλέξει την Ιστορία ανοίγονται οι ειδικότητες ιστορικών και ερευνητών.
Όσοι αποφοιτούν από τα Τμήματα Ιστορίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών υπάγονται στα Π.Ε. 02 αλλά και στα ΠΕ Φιλολογικών Σπουδών. Επιπλέον, οι ολοκληρώνοντες σπουδές στο τμήμα Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών δύνανται να ενταχθούν και στα πεδία του Π.Ε. 78 Κοινωνικών Επιστημών. Οι δυνατότητες απασχόλησης απλώνονται σε ένα ευρύ φάσμα φορέων:
• Σε Αρχαιολογικές Υπηρεσίες του Δημοσίου, σε Μουσεία και σε υπηρεσίες του ευρύτερου δημοσίου φορέα.
• Σε οργανισμούς πολιτισμικής διαχείρισης, σε πολιτιστικούς οργανισμούς και φορείς.
• Σε ερευνητικά κέντρα και προγράμματα.
• Ως ειδικοί τεκμηρίωσης και διαχείρισης πολιτισμικών δεδομένων.
• Ως επιμελητές εκθέσεων και μουσειοπαιδαγωγοί.
• Ως σύμβουλοι πολιτιστικής πολιτικής και πολιτισμικής διαχείρισης.
• Ως ελεύθεροι επαγγελματίες αρχαιολόγοι, ιστορικοί και ερευνητές.
• Σε εταιρείες βυζαντινών αναστηλώσεων.
• Στη διαχείριση πολιτισμικών αγαθών.
Στο πλαίσιο της «Πρόσκλησης Εισαγωγής σπουδαστών στις Σχολές Ξεναγών Αθήνας, Θεσσαλονίκης και Ρόδου του Υπουργείου Τουρισμού για την Εκπαιδευτική Περίοδο 2025‑2027», για την κατηγορία «αποφοίτων ανώτατης εκπαίδευσης» με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συναφούς επιστημονικού πεδίου, γίνονται ενδεικτικά δεκτοί απόφοιτοι των εξής γνωστικών αντικειμένων: Αρχαιολογία, Ιστορία, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας και Τέχνης, Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών, Ανθρωπολογίας και Ιστορίας, Μουσειολογίας – Μουσειογραφίας και Σχεδιασμού Εκθέσεων και Προγραμμάτων Μουσείων και Αρχαιολογικών Χώρων. Όσοι ολοκληρώνουν επιτυχώς τη φοίτησή τους στις Σχολές Ξεναγών λαμβάνουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος Ξεναγού.

Με το ΦΕΚ Β’ 2030/28.04.2025 θεσμοθετήθηκε η ένταξη του Τμήματος Ιστορίας και Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών του Ιονίου Πανεπιστημίου στη Σχολή Ανθρωπιστικών και Ιστορικών Σπουδών. Η μετονομασία συνοδεύεται από επικαιροποίηση του προγράμματος σπουδών, χωρίς αλλαγή του αντικειμένου.
Επιπλέον, με το ΦΕΚ Αρ. Φύλλου 131, Τεύχος Α’, 7‑7‑2022, στο Πανεπιστήμιο Πατρών το Τμήμα Μουσειολογίας με έδρα τον Πύργο συγχωνεύεται με το Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών, σε Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών. Ταυτόχρονα, το Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών, με έδρα το Αγρίνιο, μετεγκαθίσταται στην Πάτρα.
Στο Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας του Παν. Πατρών οι φοιτητές έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν δεξιότητες χρήσης ψηφιακών μέσων στις ανθρωπιστικές επιστήμες (digital humanities).
Οι απόφοιτοι των τμημάτων ενδέχεται να διαθέτουν πιστοποιημένη παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια, εφόσον για την απόκτηση του πτυχίου τους έχουν αξιολογηθεί επιτυχώς σε συγκεκριμένα υποχρεωτικά και επιλεγόμενα μαθήματα, τα οποία ορίζει το κάθε τμήμα.
Μετεγγραφές:
• Στην ίδια κατεύθυνση με τα Τμήματα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου εντάσσονται τα Τμήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Ε.Κ.Π.Α., του Ιονίου Παν., του Α.Π.Θ., του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς και τα Τμήματα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Δέχονται και στέλνουν φοιτητές μεταξύ τους, καθώς πρόκειται για αντίστοιχα τμήματα.

1. Καθηγητής Φιλόλογος (κλάδος ΠΕ02) στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
2. Αρχαιολόγος σε Εφορείες Αρχαιοτήτων και ανασκαφικά προγράμματα
3. Στέλεχος μουσείων και αρχαιολογικών χώρων (επιμελητής εκθέσεων)
4. Ιστορικός-ερευνητής σε ινστιτούτα και ερευνητικά κέντρα (ΕΙΕ, Ακαδημία Αθηνών)
5. Αρχειονόμος σε ΓΑΚ και ιστορικά αρχεία
6. Σύμβουλος πολιτιστικής διαχείρισης και τουρισμού πολιτιστικής κληρονομιάς
7. Ξεναγός μετά από φοίτηση σε σχολή ξεναγών
8. Δημοσιογράφος και επιμελητής εκδόσεων ιστορικού/πολιτιστικού περιεχομένου
9. Στέλεχος ΥΠΠΟ και πολιτιστικών οργανισμών
10. Ερευνητής σε προγράμματα ψηφιοποίησης και τεκμηρίωσης μνημείων
11. Συντάκτης εκπαιδευτικού υλικού και σχολικών εγχειριδίων
12. Σύμβουλος σε ντοκιμαντέρ και πολιτιστικές παραγωγές